ZOMERECZEEM BIJ PAARDEN E N PONY`S.

Staart- en maneneczeem is een probleem dat bij sommige paarden ieder jaar terugkomt en zelfs in versterkte mate.Deze aandoening wordt ook wel zomerschurft genoemd en in Engeland sweet itch. Het veroorzaakt een intense jeuk, die aanleiding geeft tot zelftrauma, dwz het zich schuren van de staart en de manen tot zelfs bloedens toe. De staart en de manen krijgen hierdoor een onooglijk uiterlijk.

De oorzaak.
Een overgevoeligheidsreactie op het speeksel van kleine bloedzuigende muggen. Deze muggen zijn niet groter dan 1,5 mm. Ook de mens kan door deze mugjes gestoken worden en ondervindt hiervan enige last in de vorm van vervelende prikken met wat jeuk.

De levenscyclus.
Het wijfje legt eieren (30 tot 150) op een vochtige bodem, maar ook op vochtige planten en boomschors en de larven komen na 2 tot 9 dagen uit de eieren en leven vooral in humus, koeien- en paardenmest.Onder gunstige weersomstandigheden duurt de volledige cyclus 3 tot 4 weken, zodat er tijdens een zomerseizoen meerdere generaties gevormd kunnen worden. De larven kunnen overwinteren.   De wijfjes voeden zich met bloed van zoogdieren en vogels en steken vooral tussen enkele uren voor en na de schemering dus tussen 17.00 uur en 07.00 uur. Bij het steken spuiten ze eerst een stof in de bloedbaan die de bloedstolling tegengaat, zodat ze gemakkelijk kunnen blijven bloed zuigen. De stof ofwel het speeksel dat hierbij vrijkomt is verantwoordelijk voor de allergische (= overgevoeligheid) reactie waardoor sommige paarden beginnen te schuren vanwege de onophoudelijke jeuk als gevolg van die allergie.

Het ziektebeeld is reeds in 1840 beschreven echter pas sinds 1954 is bekend dat insecten (muggen) de oorzaak zijn en de laatste 20 jaar is veel meer hierover bekend geworden. Deze aandoening begint ieder jaar weer vanaf eind april en duurt tot ongeveer september (dan zijn de muggen weer verdwenen).De overgevoeligheidsreactie neemt toe met het ouder worden, speciaal de eerste 4 jaar reageren de paarden in toenemende mate op deze onooglijke vliegjes.

Het komt bij praktisch alle paardenrassen voor en de overgevoeligheid is bij de ene paardenfamilie groter dan bij de ander. Sommige rassen zijn zeer gevoelig. De kleur en het geslacht van het paard/pony zijn niet van invloed op het al of niet ontstaan van deze zeer vervelende allergie.

Meestal wordt maar een klein deel van de paarden in een groep aangetast en wel speciaal op natte zandachtige gebieden. Daar waar weinig bossen zijn en waar de wind flink waait oa langs de kust kennen we het probleem nauwelijks of niet! (de mug houdt niet van sterke luchtbewegingen!)

Het beeld is doorgaans goed bekend, maar we moeten wel onderscheid maken tussen schuurplekken tgv bv aarswormen en ook moeten we het niet verwarren met schurft, luizen en of schimmelbesmettingen.Er ontstaat na enige tijd een duidelijke verdikking van de geïrriteerde huid en ook schilvering en uiteraard haaruitval. In de herfst en winter herstelt deze huid weer praktisch helemaal.

De jeuk is het ergst aan de basis van de manen en de staart en op de schoft en kan echter ook op andere plaatsen van het lichaam ontstaan bv het hoofd en de borst.

Wat kunnen we doen om de verschijnselen zo gering mogelijk te laten zijn?

Opstallen in de zomer of in ieder geval opstallen tussen !6.00 uur en 07.00 uur (in die periode zijn de muggen het meest actief) en wel vanaf eind april tot half augustus. Muggenwerende middelen zijn er in overvloed, echter bij paarden moet het eerst werkende nog gevonden worden! Staldekens en fijn vliegengaas kunnen enig resultaat hebben

Symptomatische behandeling.
Het gebruik van corticosteroïden, echter hierbij dient altijd gewaarschuwd te worden voor het mogelijk ontstaan van hoefbevangenheid en in ieder geval moet met deze dieren veel "gewandeld" worden, dus veel beweging.

Het gebruik van smeersels op de aangetaste plekken. Een middel waar ervaring mee is opgedaan , binnen de DAP Horst, bestaat uit een mengsel van Benzylbenzoaat en Propyleenglycol in een bepaalde verhouding gemengd en dan gedurende 3 dagen twee keer per dag insmeren op de aangetaste plekken en bij herhaling van de klacht weer opnieuw 3 dagen gebruiken. Het is echter een off label use middel dwz dat hiervoor door de leverancier (de dierenarts) een aparte administratie moet worden bijgehouden en per jaar centraal gemeld worden, bij het Centrum Registratie Diergeneesmiddelen.

Zomer 2005,

JCM van Dijck, dierenarts